අල් ඛයීඩා ත්රස්තවාදීන් විසින් මගී ජෙට් යානා 4ක් පැහැරගෙන ඇමරිකාවට එල්ල කරන ලද විනාශකාරී ත්රස්ත ප්රහාරය, එරට ඉතිහාසයේ පමණක් නොව 21 වන සියවසේ ලෝකය මුහුණ දුන් අතිශය අඳුරුතම ඛේදවාචකයයි.
විනාශයේ කාලරාමුව
පළමු ප්රහාරය (උදෑසන 08:46): පළමු මගී යානය නිව්යෝර්ක් නුවර ලෝක වෙළඳ මධ්යස්ථානයේ උතුරු කුළුණේ ගැටුණි.
දෙවන ප්රහාරය (උදෑසන 09:03): දෙවන යානය දකුණු කුළුණේ ගැටුණු අතර, පැය දෙකක් ඇතුළත ද්විත්ව කුළුණු බිමට සමතලා විය.
පෙන්ටගන ප්රහාරය (උදෑසන 09:37):තුන්වන යානය වොෂින්ටන් අගනුවර පෙන්ටගන ගොඩනැගිල්ලට කඩා වැදුණි.
පෙන්සිල්වේනියා අනතුර:සිව්වන යානය මගීන් සහ ත්රස්තවාදීන් අතර ඇති වූ අරගලයකින් පසු පෙන්සිල්වේනියා ප්රාන්තයට පතිත විය.
මෙම ප්රහාරයෙන් සිදුවූ මරණ සංඛ්යාව 2977ක්. මෙම ප්රහාරයෙන් ත්රස්තවාදීන් 19 දෙනෙකු ජීවිතක්ෂයට පත් වුණා.
ඔසාමා බින් ලාඩන්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් අල් ඛයීඩා සංවිධානය ඇෆ්ගනිස්ථානයේ සිට මෙම ප්රහාරය සැලසුම් කළ අතර, සෞදි අරාබි ජාතිකයන් 15 දෙනෙක් ඇතුළු 19 දෙනෙකුගෙන් යුත් කණ්ඩායමක් ඇමරිකාවේ ගුවන් පුහුණු පාසල්වල පුහුණුව ලබා එය ක්රියාත්මක කර තිබෙනවා.
ප්රහාරයෙන් මාසයක් ඇතුළත ඇමරිකාව ඇෆ්ගනිස්ථානය ආක්රමණය කළ අතර, 2011 දී ඔසාමා බින් ලාඩන් අමෙරිකානු හමුදා ප්රහාරයකින් මිය ගියා. වසර විස්සක හමුදා රැඳී සිටීමෙන් පසු ඇමරිකාව ඇෆ්ගනිස්ථානයෙන් ඉවත් වූ අතර, අල් ඛයීඩා සංවිධානය යළි හිස එසවීමේ බිය තවමත් ගෝලීය වශයෙන් පවතිනවා.
මෙම ඛේදවාචකයෙන් පසු ගෝලීය ගුවන් ගමන් ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීම සඳහා ප්රධාන ව්යුහාත්මක හා නීතිමය වෙනස්කම් ක්රියාත්මක කරනු ලැබුවා.
දැඩි ආරක්ෂක පරීක්ෂාවන්: ලිහිල් ක්රමවේද වෙනුවට, අද භාවිත වන උසස් තාක්ෂණික ස්කෑන් පරීක්ෂා, ද්රව්ය සීමා කිරීම් සහ දැඩි අනන්යතා පරීක්ෂාවන් හඳුන්වා දෙන ලදී.
TSA (Transportation Security Administration) පිහිටුවීම: ගුවන් තොටුපළ සහ ප්රවාහන ආරක්ෂාව වෙනුවෙන්ම ඇමරිකාව තුළ විශේෂිත රාජ්ය ආයතනයක් ස්ථාපිත කෙරිණි.
නියමු කුටියේ ආරක්ෂාව: කිසිදු බාහිර පාර්ශ්වයකට බලහත්කාරයෙන් ඇතුළු විය නොහැකි පරිදි, වෙඩි නොවදින සහ අතිශය ශක්තිමත් දොරවල් (Bulletproof Cockpit Doors) ගුවන් යානා සඳහා අනිවාර්ය විය.
ගුවන් කලාප පාලනය: ප්රහාරක සමයේදී ඇමරිකානු ගුවන් කලාපය සම්පූර්ණයෙන්ම වසා දමා, ගුවන් යානා 4,500කට අධික ප්රමාණයක් ඉතා කෙටි කාලයකදී ආරක්ෂිතව ගොඩබෑමට ගුවන් නියමු පාලකයන් (Air Traffic Controllers) සමත් විය
